Porady

Leczenie ogólne

Nie można koncentrować się wyłącznie na miejscowym leczeniu odleżyny. Należy brać pod uwagę ogólny stan zdrowia chorego, stan odżywienia i warunki socjalne. Czynniki te mają podstawowe znaczenie dla skutecznego leczenia odleżyn i zapobiegania ich nawrotom.

Gojenie ran jest procesem ciągłym, w którym wyróżnia się 3 fazy. Faza zapalna trwa do 3 dni. Krwawienie zostaje zahamowane przez agregaty płytkowe zatykające naczynia, na ich podłożu powstaje włóknik tworzący skrzeplinę. Płytki uwalniają substancje powodujące dalszą ich agregację, czynniki chemotaktyczne dla neutrofilów, enzymy proteolityczne aktywujące układ dopełniacza oraz czynniki wzrostu. Małopłytkowość może opóźnić proces gojenia. Leukocyty i makrofagi usuwają ciała obce, bakterie i tkanki martwicze. Makrofagi wydzielają substancje pobudzające angiogenezę. Stymulują one również fibroblasty, które pojawiają się po upływie 48 – 72 godzin, a ich wzrost jest pobudzany przez niskie ciśnienie parcjalne tlenu oraz wysokie stężenie mleczanów w tkance. Wytwarzają one włókna sprężyste i kolagenowe oraz proteoglikany. Następna faza – proliferacyjna – trwa do czasu wygojenia rany. Dochodzi do wytworzenia ziarniny, a następnie jej obkurczenia. Rana pokrywa się nowym, lśniącym naskórkiem. Po wygojeniu rany następuje dojrzewanie blizny. Faza ta trwa przez lata, a jej wyrazem jest zmniejszanie się blizny. Zblednięcie blizny jest wynikiem zaniku naczyń włosowatych.

Odpowiednie żywienie powinno stanowić element leczenia każdego chorego, niezależnie od tego, czy jest obciążony zwiększonym ryzykiem powstania odleżyn. Jeśli dojdzie do powstania, należy ponownie ocenić stan odżywienia pacjenta. Mulholland i wsp. jako pierwsi wykazali obniżenie stężenia białek osocza u chorych z odleżynami. Niedożywienie może wystąpić zarówno u pacjentów oddziałów chorób wewnętrznych, jak i oddziałów chirurgicznych. U osób przebywających w domach opieki, u których powstały odleżyny, stwierdzono niskie stężenia cholesterolu, albuminy i cynku we krwi oraz niedokrwistość, mimo dużej podaży białka i kalorii w diecie podawanej przez sondę. W jednym z badań, w którym oznaczono stężenie albuminy i całkowitą liczbę limfocytów jako wskaźniki stanu odżywienia, stwierdzono, że osoby z odleżynami były bardziej niedożywione. Odpowiednia podaż białka zwiększa szansę wygojenia odleżyn.

Niezbędne jest zapobieganie wystąpieniu ujemnego bilansu azotowego oraz odwodnieniu przez odpowiednią podaż białka (1,5-2g/kg m.c.), kalorii i płynów (>11/d). Głównym źródłem kalorii powinny być węglowodany.93 Bilans białkowy można ocenić na podstawie stężenia albumin i transferyny w surowicy, choć w niektórych przypadkach wskazane jest zbadanie bilansu azotowego. Wpływ cynku na gojenie odleżyn był przedmiotem wielu badań.28 Cynk jest niezbędny do syntezy białek i procesów naprawczych.95 Podwyższone stężenie cynku (>400mg/dl) zaburz czynność makrofagów, należy go więc podawać jedynie osobom z potwierdzonym niedoborem. Również żelazo należy podawać tylko w przypadku jego niedoboru. Witamina C jest konieczna do syntezy kolagenu i należy ją podawać w ilościach przekraczających podstawowe zapotrzebowanie; zagadnienie to było przedmiotem wielu badań. W badaniu przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanym z użyciem placebo, w którym wzięło udział 20 chorych z odleżynami, witamina C w ilości 1 g na dobę w dawkach podzielonych przyspieszała gojenie. Nadmiar kwasu askorbinowego jest metabolizowany do kwasu szczawiowego, co może zwiększać ryzyko powstania kamieni nerkowych; nie badano jednak tego ryzyka u chorych z odleżynami. Osoby z odleżynami powinny otrzymywać wszystkie witaminy i pierwiastki śladowe w ilościach podstawowych, a w razie stwierdzenia niedokrwistości należy zastosować odpowiednie leczenie.

Real Olsztyn

Zajmujemy się profilaktyką odleżyn od 1992 roku. Współpracujemy w Polsce z wieloma organizacjami i szpitalami. Od 1997 roku bierzemy czynny udział w pracach European Pressure Ulcer Advisory Panel z siedzibą w Pradze.

KONTAKT Z NAMI

ul. Żołnierska 16 pok. 805
10-561 Olsztyn

Telefon: 89 533 10 13
Email: real@real.olsztyn.pl