Porady

Materace zmiennociśnieniowe

Materace tego typu aktywnie oddziaływują na ciało pacjenta. Różnią się konstrukcją, rodzajem zastosowanych materiałów, trwałością oraz parametrami terapeutycznymi, natomiast zasada działania jest wspólna dla wszystkich konstrukcji.

Materace zmiennociśnieniowe składają się z wyściółki tj. elementu do leżenia (potocznie zwanego materacem) i zasilacza powietrznego. Element do leżenia zbudowany jest najczęściej z dwóch (rzadziej trzech) rzędów komór na przemian wypełnianych powietrzem.

Ciało pacjenta podpierane jest naprzemiennie w różnych punktach tzn. część ciała jest podparta przez aktualnie napompowane komory, a pozostała część znajdująca się nad odpompowanymi komorami, jest całkowicie wolna od nacisku.
Materace zmiennociśnieniowe nie usuwają wszystkich bezpośrednich przyczyn powstawania odleżyn (np. unieruchomienia pacjenta), ale poprzez cykliczną zmianę punktów podparcia ograniczają czas ich oddziaływania na daną partię ciała w takim stopniu, iż nie dochodzi do rozwoju odleżyn.

Jak już wspomniano powyżej materace dynamiczne różnią się od siebie wieloma cechami i parametrami. Istnieją proste systemy do profilaktyki i użytku domowego, bardziej skomplikowane i trwałe materace przeznaczone na oddziały szpitalne oraz materace najwyższej klasy i do zastosowań specjalnych (np. dla osób poparzonych).

Tak duża różnorodność jest zjawiskiem pozytywnym. Stan pacjentów jest bardzo zróżnicowany i potrzebują oni materaców o różnych parametrach terapeutycznych. Materac należy dobierać indywidualnie dla każdego pacjenta w zależności od jego stanu, stopnia ryzyka rozwoju odleżyn (określonego wg wybranej skali np. Waterlow) lub stopnia istniejącej odleżyny.

Ciśnienie powietrza i jego regulacja

Wartość ciśnienia powietrza w maksimum cyklu, czyli potocznie rozumiana wartość ucisku materaca na ciało pacjenta, jest parametrem istotnym, ale tylko w powiązaniu z przebiegiem zmian tego ciśnienia w jednym, pełnym cyklu pracy materaca.

W praktyce najważniejszym wskaźnikiem klasy terapeutycznej materaca jest czas trwania obniżonego nacisku na daną partię ciała (znajdującą się aktualnie nad odpompowaną komorą). Czas trwania obniżonego nacisku wynika z przebiegu zmiany (krzywej) ciśnienia powietrza w jednym, pełnym cyklu pracy materaca. Czas ten nie wynika bezpośrednio z maksymalnej wartości ciśnienia powietrza w materacu. Czas trwania obniżonego nacisku wiąże się z ciśnieniem powietrza w maksimum cyklu w sposób następujący: łatwiej jest uzyskać długie czasy obniżonego nacisku i co za tym idzie długie czasy odciążenia danej partii tkanki przy niskim ciśnieniu powietrza w maksimum cyklu, niż przy wysokich jego wartościach.

Przyjmuje się, że krew będzie dopływać do tkanki, gdy nacisk na powierzchnię ciała spadnie poniżej 32 mmHg (średnie ciśnienie w kapilarach po stronie tętniczej).

W przypadku większości materaców zmiennociśnieniowych w maksimum cyklu nacisk będzie zawierał się w zakresie 35-80 mmHg (czyli więcej niż 32 mmHg). W tej sytuacji nie będzie dopływu krwi do tkanki i to niezależnie czy ciśnienie maksymalne wyniesie 35 mmHg, 50 mmHg czy więcej. Krew zacznie dopływać do tkanki, gdy wraz ze spadkiem ciśnienia powietrza w aktywnej komorze materaca zmiennociśnieniowego nacisk na ciało spadnie poniżej ok. 32 mmHg.

Jednak aby tkanka nie obumierała wymagane jest dostarczenie jej wystarczającej ilości tlenu i składników odżywczych, co jest możliwe dopiero przy spadku ucisku na ciało poniżej ok. 20 mmHg.

Im czas trwania nacisku poniżej 20 mmHg w danym cyklu pracy materaca jest dłuższy, tym więcej krwi dopływa do tkanki i parametry terapeutyczne materaca są lepsze.

Podsumowując w opisach materaców przeciwodleżynowych najczęściej podawane są dane takie jak zakres regulacji ciśnienia w pompie np. 27-50 mmHg. Dane te określają ciśnienie w maksimum cyklu. Bez odniesienia do zmian ciśnienia w czasie pracy materaca i czasu obniżonego nacisku na ciało pacjenta informacje te są niewystarczające. Na ich podstawie nie możemy określić rzeczywistych parametrów terapeutycznych danego materaca przeciwodleżynowego.

Przebieg zmian ciśnienia w czasie cyklu pracy materaca ma także inne znaczenie. W prawidłowo skonstruowanych materacach zmiennociśnieniowych pod całkowicie odciążonymi partiami ciała nie występuje opisany wcześniej efekt kumulacyjny.

Pod uciśniętymi partiami efekt ten może wystąpić, ale czas jego oddziaływania jest zbyt krótki, aby wywołać zmiany w tkance (poniżej 3 min. w 10-minutowym cyklu pracy materaca). Zdarzają się jednak takie materace zmiennociśnieniowe, które mają bardzo uproszczony system zasilania powietrzem i w których w komorach odpompowanych pozostaje część powietrza. Efekt kumulacyjny w tych materacach nie został usunięty, a jego oddziaływanie powoduje zmiany w tkance. Materace te nie są odpowiednie do profilaktyki i leczenia odleżyn. Pozostałe powietrze wywiera stały nacisk na ciało i jest przyczyną powstawania odleżyn od wewnątrz.

Opisane wyżej zjawisko pokazuje wyraźnie, że jedną z istotnych cech materaców zmiennociśnieniowych jest możliwość regulacji ciśnienia powietrza wewnątrz elementu do leżenia oraz sposób tej regulacji pozwalający na jak największą precyzję doboru ciśnienia.

Real Olsztyn

Zajmujemy się profilaktyką odleżyn od 1992 roku. Współpracujemy w Polsce z wieloma organizacjami i szpitalami. Od 1997 roku bierzemy czynny udział w pracach European Pressure Ulcer Advisory Panel z siedzibą w Pradze.

KONTAKT Z NAMI

ul. Żołnierska 16 pok. 805
10-561 Olsztyn

Telefon: 89 533 10 13
Email: real@real.olsztyn.pl